Cá thu đao Nhật (hay còn gọi là Sanma) được xem là biểu tượng của mùa thu Nhật Bản vì nhiều lý do gắn liền với thiên nhiên, văn hóa ẩm thực và truyền thống của người Nhật. Từ tháng 9-10 khi đến Nhật Bản, thực khách không thể bỏ qua món cá thu đao nướng béo ngậy ăn kèm củ cải bào và chanh tươi.
- Mùa đánh bắt vào mùa thu
Cá thu đao (sanma) đánh bắt chủ yếu vào tháng 9-10 có chứa nhiều loại dầu tốt cho sức khỏe và được xem là loại đặc sản nổi tiếng của mùa thu Nhật Bản. Vào thời Edo (1603 – 1868), loại cá có lớp da xanh bóng sáng này bị xem như một thực phẩm cấp thấp, trong khi các loại cá trắng được ưa chuộng hơn nhiều.
Chỉ tới khi một loạt thiên tai xảy ra vào cuối thế kỷ 18, từ động đất, mất mùa cho tới cháy nổ và khan hiếm thực phẩm, cá thu đao mới trở thành một trong các lựa chọn ít ỏi của người Nhật. Do đó, cuối thời Edo, cá thu đao được tầng lớp lao động ở Edo xưa (nay là Tokyo) yêu thích nhiều hơn.
Nói về sự nổi tiếng của loài cá này phải nhắc tới việc đặt tên cá thu đao vào thời Taisho (1912 – 1928). Tên cá tiếng Nhật có 3 từ kanji (秋刀魚) với nghĩa là “mùa thu – kiếm – cá” bởi một con cá thu đao tươi rất chắc và thẳng như một thanh kiếm khi cầm dựng đứng. Trong khi hầu hết các loại cá khác chỉ có một từ kanji nghĩa là “cá”. Vì thế chỉ nghe tên cũng khiến người ta nghĩ ngay đây là một món ăn đặc biệt của mùa thu.
- Hương vị đặc trưng của mùa thu
Cách chế biến cá dễ và cũng phổ biến nhất là nướng nguyên con, để cả ruột. Phần ruột khi nướng xong có vị hơi đắng nhưng vẫn được nhiều thực khách yêu thích. Lúc sơ chế cá, người nấu cần dùng tay chà muối lên con cá đã rửa sạch mà vẫn còn lớp da bóng mềm. Sau đó, họ đặt cá lên vỉ nướng với than, cá chín khi chuyển màu sang vàng đồng và phồng lên một chút.
Người Nhật thường nướng cá thu đao nguyên con với muối (Sanma Shioyaki), ăn kèm củ cải bào và chanh. Hương vị béo ngậy hòa quyện cùng chút chua nhẹ tạo nên món ăn hoàn hảo khi thời tiết se lạnh. Ngoài ra, cá thu đao có thể dùng làm sashimi, chiên xù, nấu cùng cơm và nấm hoặc xào với mì…
Đây là mặt hàng không có sẵn quanh năm, nên cần đặt hàng trước để đảm bảo được phục vụ tốt nhất.
- Cá thu đao nướng muối
📋 Nguyên liệu:
🐟 2 con cá thu đao tươi hoặc đông lạnh đã rã đông
🧂 ½ thìa cà phê muối hạt biển
🍋 1 quả chanh hoặc quýt cắt lát
💧 1 ít nước cốt chanh
👨🍳 Cách chế biến:
🧼 Làm sạch cá thu đao, có thể dùng nước rượu gừng để rửa sạch mùi tanh của cá.
🔪 Dùng dao khía lên thân cá các đường chéo để ướp gia vị dễ dàng hơn, rắc lên thân cá thu đao vỏ chanh bào mỏng, muối biển cùng nước cốt chanh trong khoảng 30 phút.
Nếu dùng lò nướng, làm nóng lò nướng hoặc nồi chiên không dầu ở 150 độ C, đặt cá vào khay và nướng trong khoảng 5 phút, sau đó tăng lên 180 độ C trong khoảng 1 phút.
♨️ Nếu áp chảo bạn có thể xếp cá thu đao đã ướp gia vị lên trên. Việc sử dụng phần vỏ chanh vàng giúp cá tận dụng được phần tinh dầu trong vỏ, giúp cá loại bỏ mùi tanh và thịt cá thơm hơn.
🔥 Nướng đến khi cá thu đao vàng ươm hai mặt, bề mặt cá se giòn. Sau khi cá chín bạn có thể cắt khúc hoặc cắt khúc nhỏ trước khi nướng. Nếu muốn sử dụng thêm nước chấm bạn có thể dùng mắm chua ngọt, nước tương hoặc tương ớt.
✅ Hoàn thiện món ăn:
Nướng đến khi cá vàng giòn 2 mặt, có thể cắt khúc trước hoặc sau khi nướng tuỳ ý.
🥣 Dùng kèm với nước chấm tuỳ thích như:
- Nước mắm chua ngọt
- Nước tương
- Tương ớt cay 🌶️
- Cá thu đao sốt cà
📋 Nguyên liệu chuẩn bị :
🐟 2–3 con cá thu đao đông lạnh
🍅 2–3 quả cà chua chín mọng
🧄 2 tép tỏi băm nhuyễn
🧅 1 củ hành tím băm nhỏ
🌶️ 1 quả ớt tươi (nếu ăn cay)
🧂 Gia vị: dầu ăn, nước mắm, đường, tiêu, hạt nêm, muối
🌿 (Tùy chọn): một ít hành lá, rau mùi để trang trí cho bắt mắt
👨🍳 Cách chế biến:
🔹 Bước 1: Sơ chế cá
Cá thu đao rửa sạch, bỏ đầu, ruột và vây nếu muốn ăn gọn hơn.
Để khử mùi tanh, bạn có thể ngâm cá với nước muối loãng hoặc rượu gừng khoảng 5 phút rồi rửa lại bằng nước sạch.
Sau đó, dùng khăn thấm khô cá rồi cắt khúc vừa ăn.
🔹 Bước 2: Chiên sơ cá
Làm nóng chảo với chút dầu ăn, cho cá vào chiên sơ mỗi mặt khoảng 1–2 phút đến khi cá hơi vàng và săn lại.
👉 Mẹo: bước này giúp cá không bị vỡ nát và tăng độ thơm khi nấu với sốt.
🔹 Bước 3: Làm sốt cà chua
Bắc một chảo khác, cho một ít dầu ăn, phi thơm hành tím và tỏi băm.
Cho cà chua đã thái hạt lựu vào đảo đều tay, nêm vào:
1 thìa canh nước mắm
½ thìa đường
½ thìa hạt nêm
1 chút tiêu xay và ớt tươi nếu thích cay
Xào đều đến khi cà chua mềm nhuyễn và tạo thành hỗn hợp sốt sánh mịn.
🔹 Bước 4: Kho cá với sốt
Cho cá vào chảo sốt cà, nhẹ nhàng đảo để sốt phủ đều khắp cá.
Thêm vào khoảng 100ml nước nóng, đậy nắp và kho nhỏ lửa trong 10–15 phút.
Khi nước bắt đầu sánh lại và cá thấm đều gia vị, nêm nếm lần cuối rồi tắt bếp.
🍽️ Thưởng thức món ngon:
Món Cá thu đao sốt cà ngon nhất là khi ăn nóng, ăn cùng cơm trắng dẻo hoặc cháo trắng cũng rất hợp.
👉 Bạn có thể rắc thêm chút hành lá, tiêu xay hoặc rau mùi để món ăn tròn vị và bắt mắt hơn.
